Alvleesklier, ook wel bekend als Pancreas

De alvleesklier is een klier van rond de 12 centimeter lang en rond de 3 centimeter dik. Deze klier zorgt ervoor dat je bloedsuikerspiegel op orde blijft en dat je spijsvertering optimaal werkt. Een andere naam voor de alvleesklier is de pancreas en wordt daarnaast ook wel de buikspeekselklier genoemd aangezien deze zich in de buik bevindt, tegen de maag aan en aan de onderkant van de tegen de dunne darm aan. De klier behoort tot de onmisbare organen en is erg belangrijk voor een goede werking van je lichaam.

De functies van de alvleesklier

De alvleesklier heeft twee belangrijke functies namelijk een extroniene en endocriene functie. Exocrien betekent ‘afvoeren via een afvoerbuis’. De pancreas scheidt elke dag rond de 1,5 liter pancreas sap uit dat door een speciale afvoerbuis doorstroomt naar de darmen. Dit sap bevat enzymen die nodig zijn om de voedingsstoffen uit het voedsel op te nemen in het lichaam. Dit maakt de pancreas een zeer belangrijk onderdeel van de spijsvertering waardoor dit een belangrijk en onmisbaar onderdeel maakt van ons lichaam. De tweede functie van de pancreas is de endocriene functie. Endocrien betekent dat er een hormoon wordt doorgegeven aan het bloed. De alvleesklier bevat ‘eilandjes van Langerhans’, dit zijn groepen cellen. Deze cellen zijn verantwoordelijk voor de productie van glucagon en insuline. Deze twee stoffen zijn erg belangrijk om je bloedsuikerspiegel in evenwicht te houden. Zo zorgt insuline ervoor dat je bloedsuikerspiegel wordt verlaagd en zorgt glucagon er daarentegen voor dat je bloedsuikerspiegel weer stijgt. Door een goed balans te vinden tussen deze twee stoffen, blijft je bloedsuikerspiegel constant en werkt deze optimaal.

Hoe wordt de bloedsuikerspiegel geregeld door de pancreas?Alvleesklier Pancreas

We hebben het eerder al gehad over welke twee functies de pancreas heeft. Daarna zijn we ook gaan kijken naar de stoffen die door de pancreas worden gemaakt, namelijk glucagon en insuline. Maar hoe werkt het nou precies, als we meer in de details gaan kijken?

Zowel insuline als glucagon is erg belangrijk voor onze stofwisseling. Tijdens het eten, krijgen wij stoffen zoals koolhydraten, eiwitten en vetten binnen. Als de spijsvertering goed werkt, worden deze stoffen omgezet in glucose die uiteindelijk in de bloedbaan terecht komt. Je krijgt veel energie en je voelt je goed. Maar een teveel aan deze stof kan weer nadelige gevolgen voor je lichaam krijgen. Daarom is het belangrijk dat de glucosespiegel altijd op gezonde waarden (namelijk tussen de 4 en 8 milimol/liter) blijft hangen. Dit is waar de alvleesklier aan te pas komt. Als je glucosespiegel erg stijgt, dan zorgt de alvleesklier ervoor dat er voldoende insuline wordt aangemaakt om de glucosewaarde weer naar beneden te brengen. Insuline zorgt er namelijk voor dat de glucose wordt opgenomen door je lichaamscellen. De kleine deeltjes glucose vormen een strengel, genaamd glycogeen. Glycogeen kan vervolgens worden opgenomen door belangrijke organen zoals de lever maar ook in de spieren.

De pancreas gaat ook werken wanneer je glucosespiegel laag is. Dit komt vaak voor wanneer je een tijdje niks hebt gegeten. Je lichaam zal dan ‘schreeuwen’ om energie. Het is dan natuurlijk altijd het beste om iets te eten zodat je je lichaam weer kan voorzien van nieuwe energie. Maar lukt het je niet om even wat te eten, dan zal de pancreas je een handje helpen. Dit doet hij door het hormoon glucagon af te geven aan het bloed. Glucagon reist af naar de lever waar wat glycogeen is opgeslagen. Glucagon zal deze glycogeen dan afbreken tot glucose wat vervolgens weer kan worden opgenomen in het bloed. De glucose zal er dan weer voor zorgen dat de bloedsuikerspiegel stijgt en je weer een beetje meer energie krijgt.

Naast deze mooie functies en de geweldige werking van de pancreas, heeft het nog één belangrijke functie. Het pancreas sap dat het produceert bestaat uit basische stoffen (stoffen die niet zuur zijn). Zure stoffen die je binnen krijgen tijdens het consumeren van voedsel worden door dit sap geneutraliseerd. Dit gebeurd wanneer het voedsel vanuit de maag de twaalfvingerige darm afreist. De enzymen uit het pancreas sap zorgen voor het afbreken van eiwitten.

Pancreatitis

We hebben kunnen zien dat de pancreas een hele belangrijke functie heeft in ons lichaam. We zouden dus ook niet zonder hem kunnen. Het kan helaas wel voorkomen dat de pancreas niet optimaal werkt. Er ontstaat een ziekte in de pancreas of er bevind zich een ontsteking. In het laatste geval noemen we dit pancreatitis oftewel: alvleesklier ontsteking. We kennen dit ook wel als een overspannen alvleeslklier.

Wat is pancreatitis precies?

Normaal gezien gaan de spijsverteringsenzymen die zich in de pancreas bevinden pas aan het werk in de dunne darm. Het kan helaas ook voorkomen dat deze enzymen al in de pancreas zelf in werking treden. Het probleem hiervan is dat deze enzymen de pancreas gaan ‘verteren’ doordat er steeds meer enzymen worden afgescheiden. Hierdoor raakt het weefsel van de pancreas (soms blijvend) beschadigd en raakt deze ontstoken. Omdat deze ontsteking ‘plotseling’ en zonder enige aankondiging optreedt, wordt het ook wel acute pancreatitis genoemd. Meestal is deze aandoening van tijdelijke aard en gaat het binnen een aantal weken ook weer weg. Het kan ook voorkomen dat de aandoening steeds opnieuw de kop opsteekt. Dan is er sprake van chronische alvleesklierontsteking. Daarnaast kan, afhankelijk van hoe ernstig de ontsteking is, kan er een onderscheid worden gemaakt in oedemateuze alvleesklierontsteking en een necrotiserende alvleesklierontsteking.

Bij oedemateuze alvleesklierontsteking is er sprake van vochtophoping (oedeem) in de alvleesklier. De meeste patiënten die te maken hebben met alvleesklierontsteking hebben deze vorm. Het vocht zal spontaan weer verdwijnen dus zien de vooruitzichten voor de patiënten er gunstig uit. Bij necrotiserende alvleesklierontsteking is er sprake van een ernstige vorm van ontsteking. Dit komt omdat een deel van het weefsel van de alvleesklier of het vet rondom de klier afsterft. Het afsterven van weefsel wordt ook wel necrose genoemd. De kans is zeer groot dat er een bacterie zich gaat nestelen in het weefsel dat afgestorven is. Daarnaast kunnen er holtes ontstaan die zich vullen met pus of waaruit pancreas sap lekt. In deze holtes kunnen zelfs infecties ontstaan.

De oorzaken en behandelingen van acute pancreatitis

De oorzaken voor problemen aan de alvleesklier zijn niet altijd te achterhalen (dit noem je idiopathisch). Daarentegen kan in sommige gevallen de oorzaak wel worden gevonden in het overmatig gebruik van alcohol, een ongeval, bijwerking van medicijnen of familiaire aanleg. Na het vaststellen van de aandoening door middel van röntgen, bloedonderzoeken, een CT-scan en echo’s kan de behandeling worden gestart. De behandeling bestaat meestal uit het aanpassen van het voedsel, medicijnen, het stoppen met het consumeren van alcohol en in sommige gevallen een endoscopische behandeling.